Блоги LEPEL.BY
БЛОГИ


 


Блог Валадара Шушкевiча

Блукач Валацужны:

16.04.2012 (01:15) — 5 лет назад


Ностальгические заметки старого бродяги

Каждый водоток имеет исток и устье. А бывают реки без устья? Правильно! Амударья и Сырдарья не достигают Аральского моря, так как их воду разбирают в среднем течении на хозяйственные нужды. От того и самое большое озеро мира исчезает с лица земли из-за отсутствия пополнения, берега отодвинулись от прежних очертаний на десятки, а то и сотни километров. Бывшие порты Муйнак, Жуанбалык, Аральск, Казахдарья превратились в города-призраки среди пустынь Кызылкум и Каракумы.

Есть реки без устья на Лепельщине? Правильно! Это река Береща, которая берет начало из одноименного озера и исчезает в среднем течении, отдав свою воду Веребскому каналу. Только делает она это не по своей воле, а в соответствии с конкретным волюнтаристским решением строителей светлого коммунистического будущего.

Место былого слияния Берещи и Эсы вблизи комплекса придорожного сервиса "Гостинный двор".

Читать дальше...       573     13 
Блукач Валацужны:

31.03.2012 (19:27) — 5 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі

Калі ад Лепеля ад’ехацца на пяць кіламетраў у бок Мінска, злева позірку паўстане комплекс прыдарожнага сэрвісу Юрыя Мацешы. Гэта ведаюць усе. Аднак не ўсе, асабліва моладзь, не ведаюць, што на тым месцы калісьці існавала гарадская звалка. І яшчэ меней людзей ведае, што насупраць прыдарожнага сэрвісу знаходзіцца захаванне лепельскіх яўрэяў, якія не паспелі ці не пажадалі пакінуць родны кут і ўцячы далей ад фронту.

Месца расстрэлу гітлераўцы выбралі цудоўнае -- абапал баравой верацяі сцеляцца адносна сухія балоты. Грыбоў там да гэтага часу процьма. У нізінах шмат чарніц.

Нябожчыца з Верабак Вера Азаронак узгадвала, як стала сведкам расстрэлу чарговай групы людзей. Выпусцілі верабчанаў з лепельскай турмы за некалькі дзён да прыходу савецкіх войскаў. Пехатой дабіраліся да Верабак Барысаўскім бальшаком. Перад Чарнаруччам пачулі стрэлы. Да іх было з паўкіламетра. Падпаўзлі, каб пацікавіцца, што адбываецца. Убачылі шэраг схуднелых людзей перад ямай. Варожыя салдаты ў іх стрэлілі з аўтаматаў. Небаракі пападалі ў магілу. На іх месца павялі наступную партыю. Верабчане з-за страху вярнуліся на Барысаўскі бальшак.

Блукач Валацужны:

26.03.2012 (20:34) — 5 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі

Часта даводзілася чуць, як безвынікова шукалі камень-следавік, арыентуючыся на ўказальнік на дарожным знаку, пастаўленым збоку Аршанкі насупраць вёскі Залессе. Справа ў тым, што першапачаткова дарожны знак “Славутасць” стаяў за паваротам на Следавік. Таму шукальнікі траплялі не на той лапік поля. Сёлета знак перанеслі на патрэбнае месца. Камень з адбіткамі чалавечай нагі і слядоў хатняй жывёлы трэба шукаць наступным чынам.

Перад адгалінаваннем ад Аршанкі дарог на асфальтавы завод і вёску Залессе стаіць дарожны знак “Славутасць” з надпісам “Камень-следавік”.

Насупраць адгалінавання, за прыдарожнымі дзвюмя соснамі, ёсць правы з’езд на вузкае поле.

Читать дальше...       310     3 
Блукач Валацужны:

25.03.2012 (00:18) — 5 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі

Галоўнай ідэяй вясновага цыклу народных святаў была ідэя адраджэння і аднаўлення прыроды. Вясной пачынаюцца самыя адказныя сялянскія работы: ворыва, сяўба, выган жывёлы ў поле. Абуджэнне прыроды пасля працяглай зімовай спячкі патрабавала аднаўлення чалавека. Ён імкнуўся ачысціць сваю душу, падрыхтаваць арганізм да пераходу на новую ежу, а таму ў гэты дзень наядаўся ўдосталь.

На Лепельшчыне “Гуканне вясны” стала традыцыяй. Сёлета мясцовыя краязнаўцы, турысты, чальцы Народнага фальклорнага клуба “Кругаверць” месцам урачыстага знішчэння зімы і закліку вясны вярнуць прыроду да жыцця выбралі гарадскі востраў, дзе Эса злучаецца з Лепельскім возерам.

Гары-гары, зіма-ненавісніца!

Блукач Валацужны:

22.03.2012 (17:43) — 5 лет назад


Вымушаныя нататкі старога валацугі

Гэты тэкст у рэдакцыю “Лепельскага краю” прынёс ураджэнец Верабак, а цяпер лепяльчанін Коля Тухта. Аднак з ідэалагічных меркаванняў публікацыя да друку не дапушчана. Прычына ў тым, што апісаная таямнічая тройца чырвонаармейцаў, якая чыніла расстрэлы мясцовых партызанаў, была аператыўнай групай “Дружная” капітана дзяржбяспекі Д. Фралова, закінутай у тыл для ліквідацыі камбрыга Камінскага – камандзіра Рускай вызваленчай народнай арміі. З 12 кастрычніка 1943 года фралоўцы асталяваліся ў лагеры партызанскай брыгады імя Сталіна.

Прыхаваная праўда аб вайне

Мой бацька Сцяпан Тухта з Верабак быў разведчыкам у партызанскай брыгадзе імя Сталіна, якая знаходзілася ў вёсцы Вокана. Ад яго я даведаўся аб невядомым пахаванні часін вайны на верабскай аселіцы. Пераказваю тую гісторыю.

Аднойчы стомленая група партызанаў-падрыўнікоў вярталася з дыверсіі на чыгуначным пераездзе на дарозе Сянно – Бурбін. Стомленыя маршам дыверсанты спыніліся ў Верабках, каб у цемры не блукаць па непраходнай багне Бярэшчанскай поймы. Занялі дзве хаты. Ляглі на падлозе. Але не паспелі звесці вочы, як пачулі звонку жаночы голас:

-- Сыночкі вы нашы! Нарэшце мы вас дачакаліся.

Блукач Валацужны:

21.03.2012 (17:45) — 5 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі

Ехалі транзітам скрозь вёску Залессе матырынскае. Ля адной хаты міжволі спыніліся – настолькі прыцягнула ўвагу арыгінальнае аздабленне двара. Уваходная брама, пальмы, клумбы, гараж, прыбіральня зроблены з пластыкавых бутэлек. Дэкаратыўныя малыя архітэктурныя формы выдатна дапаўняюць крушні ля іх. Быццам у рай трапілі.

-- Гэта ж трэба было столькі піва напіць!

-- Не столькі бутэлек выпіта, колькі муж Аляксандр назбіраў ля дарог, на пустках, звалках, у лесе, -- кажа гаспадыня Людміла Шумель. – Як убачыць, так і валачэ дахаты. Прымяненне ўтылю самі вынаходзім. Вынік перад вамі. Часу на тое хапае – ваенныя пенсіянеры мы. У Новалукомлі кватэру маем. Аднак па выхадзе на пенсію не сталі шукаць працу, а вядзём гаспадарку на мужавай радзіме.

Любяць людзі прыгожае. І навакольнаму асяроддзю карысць – смецце прыбіраюць.

Читать дальше...       370     3 
Блукач Валацужны:

20.03.2012 (18:34) — 5 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі

Сфатаграфаваны не вясновы гай, які яшчэ не паспеў апрануцца ў лістоту, а наганяючы журбу засохлы гушчар, лісце ў якім ніколі не з’явіцца, а дрэвы гэтыя – засохлыя ствалы былых алешын, бяроз і асін. З цягам часу камлі перагніюць, і яны ўпадуць у новаўтворанае балота. Віноўнікі гэтага прыроднага разбурэння – бабры. Перагарадзілі яны плацінай рэчку-ручай, што бяжыць з-пад вёскі Доўгае паўз вёску Косцінка ў возера Заружань. Утварылася вадасховішча, якое больш нагадвае запоўненае вадой балота. Карэнішчы дрэў затопленага гаю ад празмернага пераўвільгатнення, быццам тыя пакаёвыя кветкі, згнілі, а ствалы засохлі.

Побач са знішчаным гаем знаходзіцца невялікая выспа. Раней яе сядлаў чысты асінавы гай, які часта любілі засяляць чырвонагаловыя падасінавікі. Цяпер з выспы тырчаць толькі вострыя пні. Асіны спілавалі зубатыя звяры і сцягнулі на плаціну. А тыя, што не спатрэбіліся, ляжаць, паваленыя крыж на крыж, утвараючы непраходны хлуд.

Читать дальше...       388     1 
Блукач Валацужны:

19.03.2012 (21:19) — 6 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі

У суботу 17 сакавіка вудзіў рыбу на лёдзе возера Доўгае. Сонца нагрэла паветра ў засені да 12 градусаў цяпла. Заазёрныя далячыні здаліся амаль голымі ад снегу. Таму ў нядзелю вырашыў ехаць не на возера, а на лясную паляну ці ўзлесак, дзе ўжо снег сышоў, і вецер не гуляе, паставіць палатку, распаліць вогнішча і адпачываць – загараць, піць піва, скварыць сала на агні, чытаць, драмаць у палатцы.

Назаўтра ў 10 гадзін раніцы з-за туману стаяла змрочнае надвор’е. Усё адно паехаў у бок Мінска шукаць утульнае месца. Не так гэта лёгка было зрабіць. Ускраіны ўзлескаў ад шашы сонца агаліла, а воддаль ляжаў даволі глыбокі снег. Насупраць Мацешавай стаянкі высечка пад лініяй электраперадач цалкам заснежаная. Абапал верабскай жвіроўкі – снег. Паехаў Барысаўскім бальшаком. Перад Юшкамі звярнуў на лясную дарогу ў былы кар’ер пад Казламі. Праталіны ёсць, але скрозь сасновыя шаты сонца не праб’ецца. За Віламі пад ЛЭП – таксама снег. Вярнуўся. У адваротным кірунку праехаў Вілы і адразу звярнуў управа на ледзь прыкметную лясную дарогу. З цяжкасцю двухколавы “Дракон” пераадолеў прыціснутыя да зямлі сумёты. Праз некалькі соцень метраў знайшоў зручны ўзлесак амаль на самай дарозе. На ўзбочыне паставіў палатку. Развёў вогнішча. А сонца на небе толькі-толькі вымалёўваецца.

Блукач Валацужны:

17.03.2012 (19:52) — 6 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі

Субота, 17 сакавіка. Загадзя купіў адзін грам матылёў. Прадавец і пакупнікі смяяліся: куды мне такі мізер -- раптам клёў пачнецца. Супакоіў іх, што ў мяне не пачнецца, а больш паловы гэтага грама ў палонку выкіну.


Куды паехаць? Пакуль жвіроўкі і прасёлкі не вызваліліся ад лёду, мой двухколавы “Дракон” данясе толькі да блізкіх ад асфальту азёраў. У мінулы выхадны быў на возеры Поўсвіж. Шэсць рыбін агульнай вагай 100 грамаў тады навудзіў за дзве гадзіны. Кпінаў не прымаю, бо сам сябе называю пучыным рыбаловам (пукамі на Лепельшчыне называюць яршоў). Цяпер трэба выбраць новае месца. Блізка і недалёка ад асфальту возера Доўгае (кардзяцкае, бо ёсць яшчэ з такой назвай пышнянскае).

Читать дальше...       326     3 
Блукач Валацужны:

15.03.2012 (23:31) — 6 лет назад


Вандроўныя ўспаміны старога валацугі

 

Напачатку 60-х гадоў асушалі балота, што з усходу прымыкае да возера Луконец (бяседскі). Экскаватар пракладваў канал у раку Эсу. Нечакана жалезная махіна пачала правальвацца ў балотныя нетры. Экскаватаршчык ледзь паспеў выскачыць. Засталася тырчаць з чорнай твані толькі страла. Паспрабавалі ратаваць дарагую тэхніку самі меліяратары. Падчапілі стралу да іншай магутнай меліярацыйнай машыны і пачалі цягнуць. Выцягнулі. Адламаную стралу. Экскаватар застаўся ў радовішчы сапрапелю.

Я трапіў на месца здарэння, калі на цвёрды балотны бераг з’ехалася шмат вайсковай тэхнікі. Таму працэс выцягвання экскаватара бачыў з усімі падрабязнасцямі.

Два цяжкія вадалазы спусціліся ў балотнае вакно, утворанае на месцы правалу. З сабой пацягнулі тоўсты трос. Некалькі разоў вылазілі на паверхню і паведамлялі, што працуюць навобмацак, бо тарфяная жыжка не прапускае дзённае святло.

Праз некалькі гадзін удалося трывала зачаліць экскаватар тросам. Другі яго канец быў накручаны на лябёдку ваеннага цягача, які прывязалі да тоўстага дрэва. Зароў магутны матор, трос напружыўся, дрэва задрыжала. Аднак экскаватар на паверхню не вылез. Трос рэзаў верхні пласт балотнай зямлі і пад ім пакрысе падцягваў тапельца да краю балота.

Сантыметр за сантыметрам нябачны экскаватар набліжаўся да сушы. Было дзіўна бачыць, як трос рэжа балота між карлікавых сосен і патануўшую махіну цягне пад іх каранямі.

Читать дальше...       340     2 
Блукач Валацужны:

11.03.2012 (18:06) — 6 лет назад


Вандроўныя фотазамалёўкі старога валацугі

Ніколі б не паверыў, калі б сам не ўбачыў, як цвіце чарот. Напачатку вясны вецер распушыў рудыя шышкі, і з іх атрымаліся пухнатыя бутоны. Хоць букет з іх стаў у вазу, аднак уся кватэра пухам запоўніцца.

Гэты чаротавы сад знаходзіцца на балоце за дэкаратыўнай агароджай уздоўж Мінскай шашы і газавай трубой паміж апошнім трохпавярховікам па вуліцы Мінскай і гаражным масівам.

Ваўчок ВАЛАЦУЖНЫ (Валадар ШУШКЕВІЧ). 2012 год. ЛЕПЕЛЬ.

Блукач Валацужны:

10.03.2012 (18:59) — 6 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі 

Дзякуючы атэістычнаму выхаванню ў савецкіх школах, я стаў абсалютным нявернікам. Не верыў не толькі ў бога, а нават ва ўсе прымхі, прыкметы, існаванне нейкай звышсілы, якая ўплывае на жыццё чалавека і цэлага грамадства. Усе неверагодныя з’явы тлумачыў простым супадзеннем ці звычайнай падробкай. Да апошняга часу. Пакуль зусім нядаўна сам не сутыкнуўся з праяўленнем калі не звышсілы, то, ва ўсякім разе, незразумелай і загадкавай з’явы.

У 2004 годзе шырокай грамадскасці стала вядома пра існаванне паміж Залессем і Вялікім Поўсвіжам культавага каменя-следавіка з адбіткам ступні чалавека і лап хатняй жывёлы. Пабыўшы аднойчы ля валуна, мяне да яго пацягнула. Разважыў так: калі вернікі ходзяць выхаднымі днямі ў царкву, касцёл, малітоўны дом, то чаму мне раз на тыдзень не пераадолець чатыры кіламетры, каб пабыць ля Следавіка. Абсякаў кусты вакол, саскрабаў мох з паверхні, спальваў хлуд, адпачываў. Роўна год пасля адкрыцця Следавіка хадзіў да яго кожную суботу ці нядзелю. Пасля стаў наведвацца туды раз на месяц. З такой перыядычнасцю бываю там да гэтага часу, бо сваёй верай лічу паганства, а сябе -- паганцам. Кладу ў агульны стос на культавым валуне грошы, зараджаю ад яго свае абярэгі (камень-мінерал лазурыт і металічны Знак Перуна), што нашу на шыі.

Аднойчы ў нядзелю пасек сасновае палена на дрэўкі для Перуновага цяпельца і прыехаў на ровары да цуда прыроды пад вечар. Паставіў бутэльку піва на лаўку, раней мной змайстраваную і прывезеную з горада, і ўзяўся распальваць агонь. Сухія дрэўкі тлелі і не хацелі гарэць.

Блукач Валацужны:

10.03.2012 (08:00) — 6 лет назад


Рыбалка на возеры Поўсвіж паблізу пляжа. Двухгадзінны ўлоў -- 100 грамаў (пяць акунёў і плотка).

Блукач Валацужны:

10.03.2012 (07:27) — 6 лет назад


Вандроўныя нататкі старога валацугі

 

Лічыў сябе рэалістам-матэрыялістам. Не верыў ні ў якія сілы і з’явы, што няздольныя растлумачыць навука. Словам, жыў па прынцыпе песні, у якой ёсць словы: “Ни в бога, ни в черта не верит моряк, а верит в простой талисман…” Я ж не верыў нават у свій талісман -- камень-мінерал лазурыт, які заўсёды насіў на шыі больш дзеля прыліку, чым у якасці абярэгу ад няшчасцяў ці злога року. Тым болей не прыдаваў значнасці снам усіх характараў і зместаў. Нядаўні ж выпадак прымусіў задумацца над маёй абыякавасцю да таго, у што верыць большасць людзей.

Спякотны май. Адпачываю на курорце Мялекіна Данецкага ўзбярэжжа Азоўскага мора. Сню там сон, быццам вырашаю скараціць дарогу з Велеўшчыны ў родную вёску Гадзіўлю і кіруюся скрозь лясны масіў Зімнік, хоць ведаю, што дарогі там даўно не існуе ні зімой, ні летам -- завалена ўпаўшымі ялінамі, зарасла травой, запоўнілася вадой. Дзесьці на сярэдзіне шляху трапляю ў суцэльны буралом і непраходнае балота. Усё ж назад не вяртаюся, прадзіраюся скрозь прыродныя перашкоды. Нечакана трапляю на паляну, застаўленую некалькімі драўлянымі пабудовамі, у якіх абшчынным чынам жывуць дзіўныя лясныя людзі. Бяруць яны мяне ў палон і кажуць, што назаўсёды застануся жыць з імі ў Зімніку. Прыводзяць у хату, якая з гэтага часу стане маёй, паказваюць спрытную маладзіцу, якая будзе маёй жонкай.

Блукач Валацужны:

08.03.2012 (11:37) — 6 лет назад


П´янае паляванне старога валацугі

 

З’ехаліся неяк у Гадзіўлю дзецюкі -- я, піцерскі зяць Віцька (мужык маёй сястры Анькі), віцебскі зяць Воўка (мужык маёй аднакласніцы Волькі Мазго) і мой кум-лепелец Віталік Грыдзюшка. Спатканне адзначылі добрай п’янкай. Захмялелыя, вырашылі пайсці на паляванне. Ружжы ў вяскоўцаў пазычылі зяці, а мы з кумам паперліся следам, бо тыя з сабой узялі самагонку. Торба з ёй бы магнітам прыцягвала нас да сябе.

Эсу пераадолелі па падвясной кладцы. Абышлі наваколлі Макаравага Хутара. За Мікітавым Хутарам забрылі ў такія хмызняковыя нетры, што заблукалі. Не ведаем куды ісці. Камары заядаюць.

-- Я мясцовы, -- кажу. -- А вы чужынцы. Не ведаеце нашай мясцовасці. Выведу вас!

Цвярозы можа і вывеў бы. А п’яны сам канчаткова закруціўся. Убачылі паляўнічыя, што я разгубіўся і дзеля адчэпнага ваджу іх абы дзе наўздагад.






Темы автора






Последние комментарии


ПЕШКОМ ПО КАЛУЖЧИНЕ — 2 недели назад — Мартин
488. КРЕМЕНЬ. Тухто Николай — 2 недели назад — Микола
486. ЗАСЛОНОВО И ОКОЛИЦЫ. Попова Любовь — 2 недели назад — Мартин


Популярные записи





Яндекс.Метрика
 

Copyright © 2009 - 2017 — Леонид Огурцов

LEPEL.BY - Карта Лепеля

Пользовательское соглашение