Блоги LEPEL.BY

Блукач ВАЛАЦУЖНЫ: 29.12.2011 (17:31) — 7 лет назад

БАРЫСАЎСКІ БАЛЬШАК

Тема: Прырода Лепельскага краю    Сегодня: 2, за неделю: 9, всего: 643

Бальшак. Вялікая (у адрозненне ад прасёлачнай) дарога; шлях.

Тракт. Шырокая праезджая дарога.

“Тлумачальны слоўнік беларускай мовы”.

Барысаўскі тракт – адна з галоўных вуліц горада. Наўрад ці задумваецца хто цяпер аб гісторыі гэтай назвы. А яна хаваецца ў сівой даўніне.

Мінскую шашу пабудавалі перад апошняй вайной. Да таго ніякай сувязі з сённяшняй сталіцай не было – не пускалі багністыя, цяпер запаведныя, балоты ды топкія рэкі Бузянка з Бярэзінай. З поўднем Расійскай імперыі Лепель звязвала адзіная дарога – Барысаўскі бальшак. Яшчэ ён называўся трактам. І пачынаўся Барысаўскі тракт з цяперашняй аднайменнай вуліцы. Яшчэ некалькі дзесяцігоддзяў таму назад яе маставая ўяўляла старадаўнюю брукаванку, якая навечна схавалася пад пластам асфальту. Што ж уяўляў сабой Барысаўскі бальшак? Калі ласка, у падарожжа па ім.

Барысауски бальшак

Барысаўскі тракт пераходзіць у заасфальтаваную дарогу на Забаенне за пасёлкам малочнакансервавага камбіната. Прыкладна адсюль і пачынаўся Барысаўскі бальшак. Праходзіў ён скрозь Забаенне, на працягу якога быў таксама забрукаваны. Хутчэй за ўсё бальшак і ўтварыў вялікую прыгарадную вёску, бо размешчана яна паўз дарогу. За вёскай тракт ныраў у Забаенскі лес і ператвараўся ў наезджаную лясную дарогу. Паколькі праходзіла яна скрозь бор, была пясчаная. Лужыны ў прыямках хутка ўбіраліся ў глебу.

Цяпер справа (пры руху на Барысаў) знаходзяцца артэзіянскія свідравіны старога водазабору, што да нядаўняга часу забяспечваў Лепель пітной вадой. За кіламетр да Чарнаручча адгаліноўваецца дарога ўлева і вядзе прама да Яўрэйскіх могілак, дзе нямецка-фашысцкімі акупантамі з 1941 па 1944 год расстраляныя болей за 2000 мірных жыхароў. Вера Азаронак (тады Шушкевіч, некалькі год таму назад памерла) з Верабак была сведкам тых падзей. Яна распавядала, як разам з іншымі верабчанамі была выпушчана немцамі з Лепельскай турмы напярэдадні вызвалення Лепельшчыны і дабіралася дахаты Барысаўскім бальшаком. Пачулі стрэлы. Падкраліся, каб высветліць прычыну. Бачылі, як пастаўленых на край ямы людзей расстрэльвалі ва ўпор з аўтаматаў.

Ад Чарнаручча і амаль да самай Эсы Мінскую шашу праклалі паралельна Барысаўскаму бальшаку за некалькі дзесяткаў метраў ад яго. Перад Эсай бальшак рэзка паварочвае ўлева і кіруецца паўз раку ў вёску Юшкі, дзе перасякае рэчку Палявежу, а праз кіламетр у Вілах – Свядзіцу. Паміж вёскамі да рэвалюцыі паслугі падарожнікам аказваў заезны двор.

З дзесятак кіламетраў ад Віл і да перасячэння з Эсай перад цяперашняй вёскай Гадзіўля Барысаўскі бальшак праходзіў па бары, бокам датыкаючыся Слабады – рамеснага прыдатка вялікай Свяды. Пясок на гэтым адрэзку быў неймаверны. Дарога віхляла, выбіраючы больш прыдатную для праезду глебу, па шырокай прасторы, якая нагадвала прыбалтыйскія дзюны. Улетку ў іх закопваліся колы першых аўтобусаў і грузавікоў так, што трактарамі выцягвалі. Перад Гадзіўляй бальшак пераадольваў даволі паўнаводны Чорны ручай. Перад драўляным мостам над Эсай і за ім быў пакладзены брук – усяго з кіламетр. Мабыць, ад пяску ратаваліся дарожнікі.

Гадзіўля -- вёска маладая, узнікла са сселеных навакольных хутароў – Макаравага, Мікітавага, Лядаў, Шкляровага, Язэпіхі, Аўласавага, Рудаковага, Карунцовага. Хутаранцы ставілі хаты паўз Барысаўскі бальшак, на краі сушы – далей пачыналася забалочаная яловая пушча Зімнік. З таго часу цэнтральная частка Гадзіўлі атрымала назву Бальшак. Увосень і вясной скрозь Зімнік не толькі на машыне неяк было праехаць – прайсці немагчыма. Тракт ператвараўся ў суцэльную квашаніну, ад якой не ратавала нават грэбля.

Такі стан Барысаўскі бальшак меў адносна нядаўна. Спрамляць яго выкрутасы надзейнай жвіроўкай узяліся толькі напачатку 70-х гадоў мінулага стагоддзя. У 70-х – 80-х яна пачала пакрысе апранацца ў асфальт.

Пару кіламетраў Зімнікам былі самым кепскім адрэзкам Барысаўскага бальшака. Пушча заканчваецца перад крутой Калавур-гарой. Цяпер тут асфальт паварочвае на Велеўшчыну, а жвіроўка караскаецца на кручу.

На гары было шмат хутароў. Іх жыхары перад вайной утварылі вёску Сталюгі, якія сваёй галоўнай вуліцай абралі Барысаўскі бальшак. Далей ішлі Аношкі, з сярэдзіны 60-х гадоў стаўшыя чашніцкімі Замошша, Адамаўка, Чорная Лаза, Латыгалічы, Руднае, Багданава. З Маісееўшчыны пачынаецца Барысаўскі раён і сучасны асфальт. Рассякае ён вёскі Старына, Обча, Загоцец, Барань, Пруды, Старое Янчына, Кастрыцу, Жыцькава, Любатаўшчыну, Брусы і ля Старога Барысава ўліваецца ў Барысаў. Далей нашым продкам-лепяльчанам адкрывалася дарога на Менск.

Барысаўскі бальшак – самы кароткі шлях з Лепеля ў Барысаў: 80 кіламетраў.

 










Склифасовский: 30.12.2011 в 15:53 — 7 лет назад

Сидим с Batasом перед тяжёлым жизненным выбором: поведать вам о сегодняшних пошуках Цмока, либо:

енг




Cvetik: 30.12.2011 в 16:38 — 7 лет назад

Пейте свой коньяк и не дурите люДям гАлаву. Выпьем




Batas: 30.12.2011 в 17:24 — 7 лет назад

"Либо" победило, решили не сильно напрягать народ, посему - бухаем, дурить голову бум попозже! Улыбаюсь

Скажу одно - цмок есть! Круто По крайней мере, он не может не есть! Ржу-нимагу (с) Batas

Либе-либе, аморе аморе! (с) Бухаю Неизвестный исполнитель от Склифа




Валацуга: 30.12.2011 в 17:41 — 7 лет назад

Правільны накірунак узялі Скліфасоўскі і Batas у пошуках Цмока! А крытыкантаў не слухайце.




Склифасовский: 30.12.2011 в 18:59 — 7 лет назад

Сегодня тяжко с Радикалом, потому воюю через штатный фоторедактор сайта. На фото видно, что у Цмока, как и у древних царей на Руси, весьма изысканный вкус и он не гнушается Красной Книгой:

Ещё бы, его можно понять, ведь вокруг такие живописные места:

"Выход к морю" также заслуживает уважения, впереди же лакомый островок, где спариваются Цмоки для продолжения рода:

Но есть и пути отхода "налево", ведь каждый мужик имеет "право налево"?:

Далее буду предельно краток. Batas не выдержал:

To be continie...




TIA: 30.12.2011 в 22:27 — 7 лет назад

Похоже - дальше сёдни кина не будет... Выпьем




Склифасовский: 31.12.2011 в 00:00 — 7 лет назад

Всем назло мы сегодня нашли Цмока:

И после этого мы "ненормальные" пацаны? Улыбаюсь




TIA: 31.12.2011 в 00:03 — 7 лет назад

Нормальные-нормальные! (с дурными и пьяными лучше соглашаться...) Прошу прощения




Cvetik: 31.12.2011 в 00:42 — 7 лет назад

Очень смешно Мда-а-а-а, Склиф, а вот наутро так же откоментируешь?Ржу-нимагу А чья спина то? Ты б ужО и подписал. А то цмока ж иностранные турЫсты искать будут. А прикинь, когда повалят валом? Популярным будешьОфигел




Валацуга: 31.12.2011 в 00:54 — 7 лет назад

Цмок то намалёваны з натуры. Дзе шукаць тую натуру?




Cvetik: 31.12.2011 в 00:58 — 7 лет назад

Ну дык а я про что? Попрут туристы, и кого им показатьХи-хи-хи!?




Валацуга: 31.12.2011 в 09:54 — 7 лет назад

Усіх наведвальнікаў "Тэмы прырода лепельскага краю" віншую з Новым годам. Спадзяюся, што разам налета мы адшукаем армію Цмокаў. Упершыню збіраюся сустракаць Новы год на прыродзе ў палатцы.

ВАЎЧОК ВАЛАЦУЖНЫ






Авторизуйтесь, чтобы оставить комментарий
либо используйте:

Темы автора


  




Популярные за неделю


ЧАЛАВЕК У КАНАВЕ. ЛЮДЗІ НЕПАКОЯЦЦА — 3 дня назад,   за неделю: 455 
ПАДПОЛЬНАЯ ЗВАЛКА НАБІРАЕ РАЗМАХ — 6 дней назад,   за неделю: 434 
ЛЕПЕЛЬСКУЮ ГІСТОРЫЮ КАПАЮЦЬ НАВУКОЎЦЫ — 4 дня назад,   за неделю: 348 
ДАСЯГАЕМ УЗРОЎНЮ ЎКРАІНЫ 2005 ГОДУ Ў СФЕРЫ ГАНДЛЮ — 7 дней назад,   за неделю: 273 
668. А ШТО ЗА ЎСХОДНЯЙ МЯЖОЙ РАЁНА? Тухта Валер — 5 дней назад,   за неделю: 246 



 

Copyright © 2009 - 2018 — Леонид Огурцов

LEPEL.BY - Карта Лепеля

Пользовательское соглашение