Блоги LEPEL.BY

Блукач ВАЛАЦУЖНЫ: 31.12.2011 (16:27) — 7 лет назад

ЗАБАЕНСКІ РУЧАЙ

Тема: Прырода Лепельскага краю    Сегодня: 1, за неделю: 3, всего: 614

Навагоднія нататкі старога валацугі

За Забаеннем цвёрдая жвіроўка ля вясковых могілак рэзка пераходзіць у пясчаную прасёлачную дарогу, якая крута скочваецца ў эсенскую пойму, прабягае па дзірване, ускараскваецца на высокі берагавы ўзлесак, заглыбляецца ў лес, праз некалькі соцень метраў віхляння ў бакі нырае ў глыбокі роў і тут жа выскоквае на супрацьлеглы яго край. Па дне яміны іскрыста бруіцца вузкая ручаіна. Гэта і ёсць ручай, аб якім распавядала старэйшына Забаення Тамара Мірановіч.

Пітной вады і цяпер недастаткова ў Забаенні. Раней жа студняў у вёсцы ўвогуле не было. Ваду бралі з трох крыніц. Адна знаходзілася ў кірунку Мінскай шашы, другая нараджалася ў ваколіцах фермы, трэцяя хавалася пад Сівым каменем у лясным масіве. Апошняя і зацікавіла тым, што да гэтага часу ў спякотны дзень наталяе смагу шматлікім грыбнікам і ягаднікам не толькі з Забаення, але і з Лепеля, паколькі шмат гараджан любяць збіраць дарункі прыроды ў Забаенскім лесе і ў Бары за Эсай.

Правільна казала Тамара, што ад Сівога каменя колы трактароў і машын паступова адколвалі кавалкі, ён з цягам часу ўрастаў у зямлю. Цяпер толькі плоскі бок яго шарэе на адным узроўні з пацягнутым мохам схілам касагору. Раней жа загадкавы выгляд і сама назва валуна выклікалі ў Забаенскай дзятвы містычны жах і павагу да велічы гэтага аб’екта прыроды.

Але ж крыніца не нараджаецца пад Сівым каменем, як казала Тамара. Імчыць ручай аднекуль з лясных нетраў і кіруецца ў бок нябачнай адсюль Эсы.

Што з ручая п’юць ваду, сведчаць абрэзаныя пластыкавыя бутэлькі на суку. Ды і неглыбокае рэчышча з утрамбаваным дном даказвае, што плынь ніколі не перасыхае, значыць, мае крынічнае паходжанне. Штучна забруджвацца вада ніяк не можа, бо ў той мясцовасці няма ні жывёлагадоўчых памяшканняў, ні палёў. Але адкуль усё ж бярэ пачатак ручай? Дзе знаходзіцца тая крыніца, што яго нараджае?

Высокія берагавыя берагі паступова аддаляюцца ад ручая, саступаючы месца забалочаным зараснікам лісцёвых дрэў і хмызняку. Засохлыя дудкі крапівы сведчаць аб непраходнасці поймы ўлетку. Балотны дол скоўвае лёгкі пераднавагодні марозік, які разам з халодным пахмурным наваколлем прапускаюць на зямлю воблачныя разрывы ў зацягнутым воблакамі небе.

Процьма грыбнікоў ходзіць па бары ў летне-асенні сезон. Нават сцежкі пратаптаныя ў мохавым покрыве паміж соснаў. Аднак цераз ручай праходу няма -- настолькі адпужвае людзей перспектыва апынуцца ў балотных зарасніках.

Некаторыя вялікія алешыны не ўтрымаў на сабе глеісты пойменны дол, і яны паваліліся ўпоперак ручая. Найбольш сырыя берагі дрэвы ўвогуле пабаяліся засяляць. Толькі асака наблізілася да самага воднага ўрэзку, нават з вады тырчыць.

Лёд спрабуе адолець плынь. Аднак гэта яму не ўдаецца. Крынічная вада трымае круглы год пастаянную тэмпературу, таму летам здаецца халоднай, а зімой цёплай. Мароз стараецца замасціць водную паверхню, але крынічныя струмені ломяць крохкі панцыр.

Вядома, у сярэдзіне зімы снегавыя завеі перамятуць вузкае рэчышча. Аднак сцюжа так і не скуе неўтаймаваную ручаіну.

Дно зусім не багністае. Боты цвёрда ступаюць на чорнае, месцамі жоўтае дно. Паступова плынь запавольваецца, рэчышча зліваецца з навакольнай воднай паверхняй узбярэжнага балота. Ужо і ручай у ім нельга вызначыць. Усюды аднолькава тырчаць рудыя купіны. Можа, сухім летам балота настолькі высыхае, што агаляецца крыніца, якая нараджае ручай. Цяпер жа яе вызначыць немагчыма.

Валадар ШУШКЕВІЧ (ВАЛАЦУГА).

 









Авторизуйтесь, чтобы оставить комментарий
либо используйте:

Темы автора


  




Популярные за неделю


693. МОЙ ДОМ МЕНЯ КОРМИТ. Маркович Леонид — 1 неделю назад,   за неделю: 234 
698. ЕЩЁ ОДНО ПОСЛЕДНЕЕ СКАЗАНЬЕ... Рисак Иван — 2 дня назад,   за неделю: 208 
ЮНЫЕ КУРЦЫ НЕ НАШЕГО ВРЕМЕНИ. Шуш Эсенскі — 1 неделю назад,   за неделю: 197 



 

Copyright © 2009 - 2019 — Леонид Огурцов

LEPEL.BY - Карта Лепеля

Пользовательское соглашение